Στο συγκεκριμένο άρθρο: https://www.lifo.gr/blogs/imerologio/apo-ton-potamo-poy-lampei-ena-polypost-toy-stathi-tsagkaroysianoy?amp ο συντάκτης της Lifo, είτε αλλοίωσε σκόπιμα την τοποθέτησή μου, είτε διάβασε τα προλεγόμενα της έκδοσης σε πλήρες σκοτάδι, με τη βοήθεια ενός σπίρτου που έμεινε αναμμένο για λίγα δευτερόλεπτα.
Μεταξύ άλλων σημειώνω στα προλεγόμενα: «Ὁ Ζήσιμος Λορεντζάτος –τοῦ ὁποίου τὴ μετάφραση παραδέχομαι ὡς τὴ μόνη ὀργανικὴ ἀπὸ ὅσες ἐμφανίστηκαν μέχρι χθὲς στὴν ἑλληνικὴ γλώσσα, ὡστόσο αἰσθητικὰ ἀνέδραστη– ἔπραξε ἀκριβῶς αὐτὸ ποὺ ὄφειλε νὰ πράξει, μὲ βάση τὰ ὅσα γνώριζε μέσʾ ἀπὸ ἐκείνη τὴ συγκεκριμένη ὀφειλή, ἔχοντας καθοδηγητικὸ κριτήριο μιὰ διατηρητέα φιλολογία ἐθνικῆς φυσιογνωμίας. Ἡ ἀπόπειρα τοῦ Λορεντζάτου, δηλαδή, δὲν ἀφοροῦσε τόσο τὴν καθαυτὸ ποίηση ὅσο τὴν ἀναπροσαρμογὴ μιᾶς ἀξιακῆς εὐειδίας σὲ ἄλλη γλώσσα. Ὣς πότε ὅμως καὶ γιατί θὰ παριστάνει κανεὶς τὸν Κινέζο ποὺ λούζεται στὰ νερὰ τοῦ Ἀχέροντα;…»
Ζήτημα πρώτο. Από πότε και λόγω ποιας συλλογιστικής αιτίας ο χαρακτηρισμός που χρησιμοποιήσα, αισθητικά ανέδραστη, σημαίνει «σωστή δηλαδή αλλά άψυχη»; Αισθητικά ανέδραστη σημαίνει (όχι επειδή το θέλω εγώ μα επειδή η γλώσσα το συνάγει) πως η αισθητική του λόγου εγκυροποιεί περισσότερο τη γλώσσα στην οποία γίνεται η μετάφραση και μάλιστα υπό συγκεκριμένους όρους, μα δεν διατηρεί τόσο την αισθητική της ποιητικής παράδοσης στην οποία ανήκει το πρωτότυπο.
Καθένας φυσικά μπορεί να έχει την άποψή του (ή σπανιότερα τη γνώμη του) μα αυτό δεν σημαίνει πως η άποψή του όταν κατατίθεται δημόσια δεν επιδέχεται κριτική. Και σαφέστατα μπορεί να επιλέξει κανείς μία μετάφραση έναντι μιας άλλης.
Ζήτημα δεύτερο. Για ποιον ακριβώς λόγο και στη βάση ποιας συλλογιστικής αιτίας εννοείται πως στον τομέα της μετάφρασης το να προσπαθεί να μπει ο μεταφραστής στο πετσί του δημιουργού (του Κινέζου στην συγκεκριμένη περίπτωση και με τους προαναφερόμενους όρους) αποτελεί υποτιμητική επιλογή; Ο συντάκτης δεν αντιλαμβάνεται τι σημαίνει να λουστεί κανείς στο απόλυτο γλωσσικό Πέρασμα αντί να δώσει τον όβολό του για να περάσει απέναντι. Οι πτυχές αυτής της επιλογής, αρεστές ή όχι, είναι απόλυτα ειδικές. Η ριζική μου διαφωνία δεν φέρει ίχνος υποτίμησης ή ειρωνείας. Κάθε άλλο. Θα προσθέσω επιπλέον πως αυτή είναι η πλέον διαδεδομένη μέθοδος που ακολουθείται – ανεξαρτήτως της κριτικής που δέχεται από μερίδα μεταφραστών, μεταξύ αυτών και ο υποφαινόμενος, όμως αυτό το ζήτημα δεν εξετάζεται εδώ. Μα και αν εξεταζόταν θα απαιτείτο δυνατότητα ανάγνωσης.
- Ευχαριστώ πολύ τον Π. Κ. που με ενημέρωσε για το δημοσίευμα.