«Αυτός που διαβάζει με όρους ανοχής, μπορεί να με διαβάσει. Αυτός που διαβάζει με όρους συμμετοχής, όχι».

Γ. Λ.

Αρχική σελίδα Βιβλιογραφία Βιογραφικό Μεταφράσεις En/Fr/It

Δύο διευκρινήσεις σχετικά με το χάικου

Με αφορμή την κυκλοφορία της εργασίας "Ανθολογία Κλασικής Ιαπωνικής Ποίησης" (Μέδουσα 2021) δέχθηκα μία σειρά από μηνύματα στα οποία μου ζητήθηκε να διευκρινίσω τον ορισμό και τη λειτουργία του χάικου. Έχω συντάξει ήδη δύο διευκρινιστικά κείμενα, στα οποία δεν έχω τίποτε άλλο να προσθέσω. Παραθέτω εδώ τους δύο συνδέσμους ώστε να είναι εύκολος ο εντοπισμός τους:

Τι είναι το χάικου 俳句

https://livadaspoetry.blogspot.com/2017/04/blog-post_2.html

Τι σημαίνει χάικου 俳句

https://livadaspoetry.blogspot.com/2011/04/blog-post_28.html

 

 

 

 

 

 

 

 

Ανθολογία Κλασικής Ιαπωνικής Ποίησης (Μέδουσα 2021)

Προλεγόμενα, μετάφραση, σημειώσεις: Γιάννης Λειβαδάς

Η εν λόγω εργασία μολονότι ήταν ολοκληρωμένη και παραδομένη στις εκδόσεις Ηριδανός από το 2008, παρέμενε ανέκδοτη και αναξιοποίητη για δώδεκα έτη. Σε κυκλοφορία από σήμερα, 25/4/21, σε αγαστή συνεργασία με τις εκλεκτές εκδόσεις Μέδουσα.

Πριν από χρόνια (2002) κυκλοφόρησε ένας πρώτος τόμος με ορισμένες μεταφράσεις που φέρουν την υπογραφή του υποφαινόμενου. Λόγω του περιορισμένου εύρους και της ελλιπούς επιμέλειας εκείνης της πρώτης έκδοσης όμως, προχώρησα σε μια εκ νέου παρουσίαση κειμένων, έχοντας καλύτερα επιμεληθεί, διορθώσει και ενσωματώσει πολλά περισσότερα κείμενα, δημιουργώντας έτσι μια κατά πολύ πληρέστερη και πιο προσεγμένη εργασία, η οποία ακυρώνει την προηγούμενη, έκτοτε αποκηρυγμένη έκδοση, θέτοντας εκ νέου την κλασική ιαπωνική ποίηση ως εργαλείο και αντικείμενο έρευνας στον ορίζοντα της ελληνοφωνίας.




Ελλείπουσες Συνόψεις

 

Ελλείπουσες Συνόψεις1

α´

Κατά τις απορρίψεις αυτότητας του υποφαινόμενου και τον ορισμό της ποίησης που φέρει.


β´

16 Δεκέμβριου του 2019 στο ψηφιακό καλεντάρι, συνεπώς όχι άλλοτε. Στα αντιληφθέντα δεν πρόσθεσα τίποτα, τα αντιλήφθηκα ως είχαν, όχι ως είχα. Όλες οι ποιητικές παρατάξεις ανήκουν στο δόγμα της ρομβίας. Λατερνολογία. Αφέσεις.

 

γ´

Εάν η ποίηση, ή ακόμη και ο στοχασμός, προκαθορίζεται από κάποια ηθική, τότε η ποίηση, όσο και ο στοχασμός, δεν διαθέτουν ηθικό περιεχόμενο – καθώς πρόκειται για φαινόμενα σύνθεσης, επινόησης, όχι ερμηνευτικής ή αισθητικής διεκπεραίωσης. Αυτό το επαναλαμβάνω για να μη το διαβάσει παρά μόνο ως επανάληψη κανείς.

Δεν υφίσταται ηθικός προκαθορισμός, τουναντίον, η απόρριψη ηθικών προδιαγραφών ή οδηγιών, είναι εκείνη που προσφέρει το κενό υποδοχής ενός ηθικού περιεχομένου το οποίο είναι σύμφυτο με την ποιητική δημιουργία. Το ποιητικό περιεχόμενο, λοιπόν, είναι νέο δεν είναι προκύπτον, το ποιητικό περιεχόμενο βρίσκεται σε άλλο επίπεδο, κατά πολύ υψηλότερο, από εκείνο της συντελεσμένης ποιητικής και των παραγόντων της.

Η ποίηση δεν αποτελεί έκβαση μα έναρξη. Συνεπώς κρίνεται και ερμηνεύεται με βάση το δημιουργημένο της περιεχόμενο και ουδόλως με βάση τα περιεχόμενα των καταβολών της.

Επαναλαμβάνω και αυτό για να μην το διαβάσει κανείς δίχως την επανάληψή του: η ποίηση που ορίζεται από τις καταβολές της είναι ποίηση που απλώς γράφεται, η ποίηση που ορίζει τις καταβολές της, δηλαδή εκδηλώνεται στο κενό, δημιουργείται.

 

δ´

Εκπροσωπήσεις ενδιαφερόντων. Νοηματικές λιγατούρες. Κάθε προβολή στο μέλλον και μια αδυναμία. Η ουτοπία είναι χλεύη, καθώς ο λόγος μόνο με τις εκπνοές του εμπνέει.

Αυτός που δεν αμφισβητεί εκείνο που καταλαβαίνει δεν είναι σε θέση να αμφισβητήσει εκείνο που δεν μπορεί να καταλάβει.

 

ε´

Το εκδηλούμενο μέρος της ποίησης εκφράζεται απειροελάχιστα. Στην πραγματικότητα ως επί το πλείστον παραμένει εσαεί εγκλωβισμένο εντός του μη-εκδηλώσιμου. Αυτό συμβαίνει διότι εντός της δημιουργικής διαφοράς η ποίηση συνίσταται κατά τρόπο μεταβλητό, συνεπώς ο ποιητής και το ποίημα δεν είναι μέρη ενός πράγματος ή στοιχεία ενός συμβόλου, μέρη ενός συμβόλου και στοιχεία ενός πράγματος, μέρη ενός στοιχείου και πράγματα ενός συμβόλου κ.ο.κ., ούτε μέρη ή στοιχεία, ή και τα δυο, κάποιας διάρκειας∙ σύμφωνα με τις μεθόδους μέσω των οποίων η ποίηση είθισται να σχολιάζεται.

Εφόσον η ποίηση συνίσταται μεταβλητά και ατέρμονα, το ποίημα και ο ποιητής αποτελούν ανέφικτες, ωστόσο δημιουργούμενες, επιλογές μεταξύ διάρκειας και απείρου.

 

στ´

Στο μνημειώδες όλα τα ικριώματα: όσο εξελίσσεται η δυνατότητα τόσο μειώνονται τα περιθώρια. Το δράμα του ποιητικού εγχειρήματος δεν εξαρτάται τόσο από τη γενεαλογική παύση όσο από την παράτασή της.

 

ζ´

Συστατικά μέρη ποίησης δεν υπάρχουν. Το μόνο συστατικό της ποίησης είναι η μεταβλότητα εκείνου που τη δημιουργεί∙ σε αντιδιαστολή με την ποίηση που κάποιος γράφει. Τα μέρη και τα στοιχεία τα οποία κατά τη διαδικασία της κριτικής ή της ανάγνωσης διαχωρίζονται ή απομονώνονται, αξιοποιούνται μόνο κατά τρόπο συμβολικό ή αναπαραστατικό σύμφωνα με την επιδίωξη που η κριτική ή η ανάγνωση φέρει. Η κατάσταση, η συνθήκη του ποιήματος, παραμένει απροσέγγιστη. Όχι επειδή αμύνεται ή αντιστέκεται στην κριτική και την ανάγνωση μα επειδή το ποίημα υφίσταται ως ποίηση, ως αιώνια απροσπέλαστη επινόηση, της οποίας το περιεχόμενο απελευθερώνει μία μελλοντική σχέση κριτικής ή μη κριτικής ανάγνωσης.

Το δημιουργικό όριο μεταξύ ποίησης και αναγνώστη είναι ακατάργητο, όμοια με το όριο που εμποδίζει τον άνθρωπο να αποκτήσει ολική πρόσβαση στον εαυτό του.

Η «μέγιστη διαφορά μέσα στο ίδιο πράγμα», [το ποιόν της οποίας διευκρίνισα σε προηγούμενα δοκίμια]2 έγκειται στο πως η ποίηση, το ποίημα, δεν λυμαίνεται, ενώ καθετί γύρω μας, μα και μέσα μας, λυμαίνεται – ώστε να λειτουργεί, να υπάρχει.  Η ποίηση δεν λυμαίνεται διότι είναι ερειπιώνας.

Ενάντια στην ποίηση λοιπόν, δεν στρέφεται μόνο η αδυνατότητα ανάγνωσης, μα και ολόκληρο το δυναμικό της σκέψης που αγωνίζεται, συνειδητά ή ασυνείδητα, να απελευθερωθεί από την ποίηση κατανοώντας την απόλυτα, κερδοσκοπώντας, με εχέγγυο κάθε έλλειμα και υστέρηση, στο πεδίο του ακατάργητου ορίου.

Η πραγματικότητα μέσα στην οποία εμφανίζεται η ποίηση και η ανάγνωση, η ποίηση και η μη ποίηση, είναι ουσιαστικά αδιευκρίνιστη, προβληματική, καθώς μέσα της τεκμηριώνεται τόσο η ανάγνωση, δηλαδή η προσπάθεια απόδειξης ενός μέλλοντος, όσο και η ποίηση, δηλαδή η απόδειξη ενός μέλλοντος. Η ανάγνωση η οποία είναι νεκρή και σιωπηρή και η ποίηση η οποία είναι επίσης νεκρή μα απηχεί την οριστικότητα του τέλους της.

 

Παρίσι 28 Μαρτίου 2020

Γιάννης Λειβαδάς

 

1 Οι επτά αυτές ημερολογιακές σημειώσεις (Δεκέμβριος 2019 - Μάρτιος 2020) αναφέρονται στο σύνολο δοκιμίων του υποφαινόμενου, της περιόδου 2005-2020, στα οποία εξετάστηκε η ποίηση και η ιδέα της οργανικής αντιμετάθεσης. Το πρώτο σύνολο αυτών των δοκιμίων εκδόθηκε στον τόμο «Ανάπτυγμα» (Κουκούτσι 2015), το δεύτερο σύνολο με τίτλο «Τεκμαρτά και Διατρέξαντα» βρίσκεται υπό έκδοση.  

2 Προσθήκη που τοποθετήθηκε κατά την απόφαση δημοσίευσης.

 

 

Αρχειοθήκη ιστολογίου